Genel Bilgiler

 

ARTİSTİK PATEN ( BUZ PATENİ) GENEL BİLGİLER

Artistik Paten Nedir?

   Artistik Paten, müzik eşliğinde, yapılacak dansın ya da gösterinin konusuna uygun kostümlerle buz üstünde gerçekleştirilen bir yarışma sporudur. Bu unsurların bir arada olması nedeniyle son derece estetik bir spor dalıdır.

Artistik pateninin sağlık açısından da insana birçok faydası vardır. Hareketlerin serbestliğini ve hareketlerdeki çevikliği geliştirdiği gibi organizmanın temel sistemlerinin de daha yüksek potansiyelle çalışmasını sağlar. Bunun yanı sıra bütün toplu kas sistemlerini orantılı bir biçimde geliştirir ve vücut sistemlerin çalışma kapasitesini arttırır.

Artistik Paten’in öğrenilmesi, disiplinli ve uzun süreli çalışmayı gerektirir. Hemen hemen her gün antrenman yapılmasına ve iyi bir patenci olmak isteyen sporcu adaylarının bıkmadan, yılmadan çalışmasına ihtiyaç vardır. Uluslararası yarışmaların özellikle son 20-30 yılda televizyondan naklen yayınlanmaları, bu spor dalının halk arasında yaygınlaşmasına önemli ölçüde katkıda bulunmuştur.

Hangi Tarihlerde Hangi Ülkelerde Yapılmaya Başlanmıştır?

Artistik Paten 1980’li yıllardan itibaren bir gelişim evresi geçirmiştir. Bu gelişmeleri yıllara göre inceleyecek olursak;

1874: Amerikalı Jackson Haines, ilk kez Sit spin yapan patenci olmuştur. Modern Figür Pateni’nin babası olarak değerlendirilen Haines, ayrıca, müzik eşliğinde kayan ilk artistik patenci olarak bilinmektedir.

 

 

1882: Norveçli patenci Axel Paulsen, Viyana’da 1,5 turluk bir jump yaptı ve bu jump, kendi adıyla Axel diye anılmaya başlandı. Böylece, artistik patenin en güzel, en zor jumpı olarak kabul edilen Axel ilk kez yapılmış oldu.

1901: İsveçli patenci Ulrich Salchow, kendi adı verilen jumpı yaptı. Ulrich Salchow, 10 kez dünya şampiyonluğu kazanan tek erkek ve her iki cins içinde 13 kez dünya şampiyonalarında madalya kazanan tek patenci oldu.

1910: Alman patenci Werner Rittberger, kendi adıyla anılan jumpı yaptı.

1913: Avusturyalı Alois Lutz, kendi adıyla anılan jumpı yaptı.

 

1978: İsviçreli Denis Biellmann, Strasbourg’da bir yarışma sırasında, üçlü Lutz atan ilk bayan patenci oldu. Biellmann, 1980′de kendi adıyla anılan Biellmann spini yaptı.

2004: Avrupa Şampiyonasında Türkiye’yi temsil eden Tuğba Karademir, kısa programda 23, serbest programda 22′nci olarak genel klasmanda 23′üncü sırayı alarak Avrupa Şampiyonasında serbest programı kayma hakkını elde eden ilk Türk patencisi olma unvanını kazandı.

2006: Tuğba Karademir, 2006 Torino Kış Olimpiyatları buz pateni yarışmalarında kısa programda 22, serbest programda 21’inci oldu genel klasmanda 21’inci sırayı aldı. Tuğba, Kış Olimpiyatları buz pateni yarışmalarına katılan ilk Türk patencisi unvanını elde etti.

2010: 2006 Torino Kış Olimpiyatları şampiyonu Rus Evgeni Plushenko, dört yıllık aradan sonra yeniden Kış Olimpiyatlarına katılmak için yarışmalara geri döndü ve 2010 Avrupa Şampiyonasında altın madalya kazandı.

 Ülkemiz Artistik Patende Hangi Konumda?

Türkiye’nin olimpik ölçülerdeki ilk buz pisti, Ankara’da 1987 yılında açılan ve kısaca Bel-Pa olarak bilinen Büyükşehir Belediyesi’nin Buz Pateni Sarayı’dır. İzmit’te 1999′da hizmete giren ve Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılan Buz Pateni Pisti de, ülkemizin ikinci olimpik buz tesisidir.

İstanbul ve İzmir’de olimpik ölçülere uyan buz pisti henüz yoktur. İstanbul’da patenciler, Galleria alışveriş merkezinde bulunan küçük bir buz pistinde, İzmir ve Antalya’daki patenciler de, aynı şekilde, kurallara uygun olmayan küçük pistlerde çalışmaktadırlar. Türkiye Buz Sporları Federasyonu 1991′de kuruldu. Daha önceleri başka Federasyonların bünyesinde faaliyetleri yürütülen Artistik Paten ancak o tarihten sonra bağımsız bir Federasyon çatısı altında örgütlenmiş oldu.

Artistik Patende gelişmiş diğer ülkelerde çok daha fazla tesis ve imkân bulunmaktadır. Türkiye’nin buz pateninde ki konumu elinde bulunan imkânlar göz önünde bulundurulursa olabileceğinin en iyisidir. Şu anda ülkemizde Tuğba Karademir, Alper Uçar, Kutay Eryoldaş gibi çok yetenekli sporcular yurt dışında Türkiye’yi temsil etmektedirler. Son beş yıldır ülkemizde buz pisti tesisleri hızla atmaktadır. Bu şekilde imkânların arttığı takdirde ülkemizde Artistik Paten hızla gelişecek ve sesini bu alanda da dünyaya duyuracaktır.

Artistik Patenle İlgilenmek İsteyenler Ne Yapmalı?

Artistik Buz Pateni’nin öğrenilmesi, disiplinli ve uzun süreli çalışmayı gerektirir. Hemen hemen her gün antrenman yapılmasına ve iyi bir patenci olmak isteyen sporcu adaylarının bıkmadan, yılmadan çalışmasına ihtiyaç vardır. Artistik buz patencilerinin teknik beceri kazanmak için iyi bir antrenöre olduğu kadar artistik yanlarını geliştirmek için iyi bir de koreografa ihtiyaçları vardır. Tüm bunlar değerlendirilecek olursa artistik paten için çok iyi bir eğitimin alınması gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu yüzden artistik patene başlamak için erken davranmak gerekir. Artistik paten için ideal yaş 5-7 yaşları arasıdır. Fakat iyi bir eğitim alındığı takdirde daha üst yaşlardaki insanlarda iyi bir patenci olabilirler.

Ülkemizde İstanbul, Ankara, İzmit, İzmir ve Erzurum’da tamamı olimpik ölçülere uygun olmamakla beraber ciddi anlamda eğitim verilen buz pateni sahaları bulunmaktadır. Yine bazı şehirlerde de paten yapılan küçük sahalar vardır. Bu sporla ilgilenmek isteyen kişiler tecrübeli eğitimcilerin olduğu bir spor kulübüne başvurarak eğitim almaya başlayabilirler.

ARTİSTİK PATENDE KULLANILAN ARAÇ, GEREÇLER VE ÖZELLİKLERİ

Patenler

Patenlerin altına takılan çelikler, 3-4 mm genişliğindedir ve karbon çeliğinden imal edilmiştir. Bu çelikler, belli belirsiz derecede içbükeydir ve patencinin buz üzerinde kaymasını, dönmesini, durmasını sağlar. Çeliğin 3-4 mm genişliğindeki buzla temas eden yüzeyi hafifçe içe doğru oyuktur ve bu oyuğa oluk adı verilir. Bu oyukluk nedeniyle çeliğin iki kenarı bıçak gibi keskindir ve bu keskinlik sayesinde buzu kavrar. Çeliğin buz la temas eden kısımları kenarlarıdır.

Çeliğin ayağın içe bakan kısmına “iç kenar”, dışa bakan kısmına “dış kenar” denir. Yani sol ayağın sağ tarafı iç kenar, sol tarafı dış kenar, sağ ayağın sol tarafı iç kenar, sağ tarafı dış kenardır. İç kenar ve dış kenarlar, patencilerin buzda kontrolünü ve hızını sağlar. Çeliğin ön ucunda yer alan ve “tırtıl” adı verilen dişler de, atlayış öncesinde itme gücü, spinlerin yapılmasını ve yön değiştirmeyi sağlar.

Çelikler ve botlar ayrı ayrı satılır. Çelikler, botlara vidalanarak tutturulur. Bu da ayrı bir ustalık işidir. Çelikler, bota tam ortalanarak vidalanır. Botlar deriden yapılır. Tabanları, çeliklerin vidalanabileceği biçimde kalın ve sağlam köseleden yapılmıştır. Botların iç kısmı ayağı ve özellikle ayak bileğini iyi kavrayacak şekilde takviye edilmiştir. Botlar ayağı ne sıkacak kadar küçük, ne de ayağı kavrayamayacak kadar büyük olmalıdır. Patencinin, ayağına uygun olmayan patenle rahat kayması mümkün değildir.

Bot, ilk kez kullanıldığında pek rahat olmayabilir. Patencinin bota alışması, ayağın bota alışması gerekir. Yani patenciler arasında yaygın deyişle botun “kırılması” (yumuşaması) gerekir. Bu da belli bir süre ister. Bu nedenle, kaymalarını olumsuz etkilememesi için patenciler yarışmalara az bir zaman kala patenlerini yenilemezler. Alışma dönemi beklenenden uzun sürebilir; bu yüzden yarışma öncesi patenciler genellikle böyle bir riske girmezler. Erkekler genellikle siyah, kızlar da beyaz pateni tercih ederler. Ama son yıllarda değişik renkli patenler de görülmektedir.

Kostümler

Kostümler (giysiler) de günümüzde ayrı bir sanayii dalı haline gelmiştir. Programın ayrılmaz bir parçasıdır. Bir patenci rasgele bir giysi seçmemeli, kostümü, programın tarzını, müziği, genel olarak koreografiyi tamamlayan bir parça olmalıdır. Yani giysi, sadece basit bir giysi değil, performansın tamamlayıcı bir unsurudur. Bayanlar, giysinin altına uzun çorap giyerler. Özel yapım olan bu çoraplar, patenin üzerine kadar iner ve onu kaplar. Erkeklerin giysisi de tulum gibi tek parça ya da pantalon ve gömlek biçiminde iki parça olabilir. Pantolonlar uzun olmalıdır.

BUZ PİSTİ ÖZELLİKLERİ

Artistik buz pateni olimpik ölçü olarak kabul edilen 30 x 60 metrelik buz pistinde yapılır. Buzun ısı derecesi önemli bir faktördür: Sıcaklık -5,5 derecede tutulur; bu, bir buz hokeyi pistinden 3,5 derece daha sıcaktır. Buz soğudukça hareketler sertleşir yavaşlarken, daha sıcak buz, hızı arttırırken kayganlık ve yumuşak inişler sağlar. Türkiye’nin olimpik ölçülerdeki ilk artistik buz pisti, Ankara’da 1987 yılında açılan ve kısaca Bel-Pa olarak bilinen Büyükşehir Belediyesi’nin Artistik Buz Pateni Sarayı’dır. İzmit’te 1999′da hizmete giren ve Büyükşehir Belediyesi tarafından yaptırılan Artistik Buz Pateni Pisti de, ülkemizin ikinci olimpik buz tesisidir.

ARTİSTİK PATEN NASIL YAPILIR VE KURALLARI NELERDİR? .

Artistik paten genellikle yarışmalar ve gösteriler şeklinde yapılmaktadır. Artistik paten yapacak olan kişiler aşağıda bulunan kategorilerin herhangi birinde yarışabilir:

Tekler: Teklerde erkekler ve kadınlar ayrı ayrı yarışır.

Çiftler: Çiftlerde bir erkek ve bir kadın patenci, belli bir ahenk, birlik içinde çalışır ve atlayışları, spinleri belli bir düzen içinde yaparlar.

  • Kuralları:

Jump: Artistik Patende 6 adet jump (atlama) vardır. Jumplar genellikle, kendilerini tasarlayıp ilk kez yapan patencilerin adlarıyla anılırlar. Bunlar Axel, Lutz, Flip, Ritberger, Salchow ve Toeloop’ tur. Bu atlayışların bazıları üç farklı biçimde, bazıları da dört farklı biçimde yapılır. Atlayışların hepsi birli (havada bir tur), ikili (havada iki tur), üçlü (havada üç tur) yapılır. Toeloop ve Salchow da dörtlü (havada dört tur) yapılabilmektedir. Herhangi bir jumpın tam olarak tamamlanabilmesi için hazırlık, sıçrama, havada uçuş ve dönme, iniş, çıkış aşamalarının ayrı ayrı iyi bir şekilde yapılması gerekir.

 

Spinler: Spinler, dönüş hareketleridir. Esas olarak, üç çeşit spin vardır: Bunlar Upright Spin, Camel Spin ve Sit Spin’ dir.

 

 Artistik Patende Kuralların Belirlenmesi: Yarışmalarda uygulanan kurallar karmaşıktır ve bu kurallar, artistik pateninin evrensel planda en üst organı olan Uluslararası Paten Federasyonu (ISU) tarafından belirlenmiştir. Ulusal ya da uluslararası yarışmalar ile dünya çapındaki bütün şampiyonalar, ISU’ nun koyduğu kurallara göre yapılır.

Hakemler: ISU’ nun koyduğu kurallara göre düzenlenen yarışmalarda hakem sayısı dokuza kadar yükselebilir. Bir yarışmanın puanlamasını yapan hakem heyeti 3, 5, 7 gibi tek sayıdan oluşur. Hakem panelinde puanlama yapan dokuz hakemden başka bir başhakem ve bir de başhakem yardımcısı bulunur.

Artistik Patende Puan Çeşitleri ve Kriterleri:

Teknik puanlar:

  • Performansın zorluğu
  • Farklılık
  • Hız
  • Programın temiz ve sağlam olması

Artistik puanlar (sunuş puanları):                                     

  • Müzikle uyum
  • Hızın değişimi
  • Buz pistinin tümünün kullanımı
  • ü  Müziğe zaman olarak uyum
  • Stil ve duruş
  • Orijinallik

Puan Tablosu: 0.0 ile 6.0 arasında verilen puanların anlamı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

0.0 Sporcu piste çıkmadı
1.0 Çok kötü
2.0 Kötü
3.0 Orta
4.0 İyi
5.0 Çok iyi
6.0 Mükemmel

 

Artistik Paten Oyunlar          Artistik Paten Videolar

KAYNAKÇA: